Jump to content
break the ice

Ενήβωση στα Κορίτσια

Recommended Posts

Ενήβωση στα Κορίτσια

Η εφηβεία αποτελεί την μεταβατική περίοδο της ανάπτυξης του ανθρώπου κατά την οποία το ανώριμο παιδί μεταμορφώνεται σε ώριμο ενήλικα ικανό για αναπαραγωγή. Η διαδικασία της γοναδικής ωρίμανσης συνοδεύεται από την ανάπτυξη των δευτερογενών χαρακτηριστικών του φύλου και την επιτάχυνση του ετήσιου ρυθμού αύξησης γνωστή ως «growth spurt». Νευροενδοκρινικοί και ορμονικοί παράγοντες είναι υπεύθυνοι για το μηχανισμό της έναρξης και ολοκλήρωσης της εφηβείας. Η έναρξη της εφηβείας είναι αποτέλεσμα αύξησης της παλμικής έκκρισης της εκλυτικού παράγοντα των γοναδοτροπινών, GnRH από τον υποθάλαμο στην υπόφυση και εν συνεχεία την επίσης σφυγμική απελευθέρωση των γοναδοτροπινών: ωοθυλακιοτρόπου (FSH) και ωχρινοτρόπου ορμόνης (LH) από την υπόφυση στην κυκλοφορία.

Οι γοναδοτροπίνες είναι υπεύθυνες για τη διαμόρφωση και ωρίμανση των γονάδων και στα δύο φύλα. Η LH διεγείρει τα κύτταρα του Leydig στους όρχεις για παραγωγή τεστοστερόνης στους άρρενες και τις ωοθήκες για την έκκριση οιστρογόνων στα θήλεα. Η FSH στα αγόρια είναι υπεύθυνη για την σπερματογένεση με δράση στα κύτταρα του Sertoli. Στα κορίτσια έχει διπλή δράση στις ωοθήκες για την ωρίμανση των ωοθυλακίων και την παραγωγή οιστρογόνων.

Η ανατομία και η σωματική διάπλαση του άνδρα και της γυναίκας εμφανίζουν περισσότερες ομοιότητες σε σχέση με αυτές των αρσενικών και τα θηλυκών του ζωικού βασιλείου. Οι άνδρες διαφέρουν συχνότερα από τις γυναίκες ως προς το ανάστημα, τη σιλουέτα και το βάρος. Ο,τι κυρίως διαχωρίζει τα δύο φύλα είναι τα γεννητικά τους όργανα και οι μεταβολές κατά την εξέλιξή τους, που εμφανίζονται με τη σωματική ωρίμανση και προκαλούνται από τη δράση των γεννητικών ορμονών.

Πριν από την εφηβεία, τα αγόρια και τα κορίτσια, εκτός από τη διαφορά τους στα εξωτερικά όργανα αναπαραγωγής, μοιάζουν. Προς το τέλος της εφηβείας, το σώμα του κοριτσιού μεταμορφώνεται σταδιακά σε γυναικείο. Το κορίτσι ψηλώνει, οι γοφοί και οι μηροί του "δένουν", το κορμί στρογγυλεύει και αποκτά καμπύλες.

Τα δευτερογενή χαρακτηριστικά του φύλου εμφανίζονται μετά την έναρξη του μηχανισμού της εφηβείας στον υποθάλαμο. Οι μεταβολές που συμβαίνουν στο γυναικείο σώμα συνδέονται άμεσα με την έκκριση των γυναικείων γεννητικών ορμονών, των οιστρογόνων και της προγεστερόνης.Μεγαλώνουν οι μαστοί και η τριχοφυΐα κάνει αισθητή την παρουσία της στις μασχάλες και ανάμεσα στα πόδια. Τα εσωτερικά και τα εξωτερικά γεννητικά όργανα αναπτύσσονται, ενώ τα τοιχώματα του κόλπου, που αρχίζει να εκκρίνει περισσότερα υγρά, γίνονται πιο χοντρά. Η τελική διαμόρφωση της σιλουέτας εξαρτάται από δύο παράγοντες: τις ορμόνες που παράγει η νέα γυναίκα και την αντίδρασή του σώματός της σε αυτές.

Η εφηβεία εξελίσσεται σε στάδια. Η ακριβής σταδιοποίηση της εφηβείας κατά Tanner αποτελεί σημαντικό μέσο για τη εκτίμηση της έναρξης και της εξέλιξης της εφηβείας. Η σταδιοποίηση παρουσιάζει πέντε (5) στάδια ανάπτυξης. Η χρονολογική αλληλουχία των διαφόρων σταδίων της εφηβείας μπορεί να διαφέρει σε χρόνο εμφάνισης από το ένα δευτερογενή χαρακτηριστικά του φύλου στο άλλο. Κάθε μορφολογική μεταβολή αντιστοιχεί σε συγκεκριμένο ορμονικό συμβάν: η αύξηση του μεγέθους των ωοθηκών οφείλεται στη σφυγμική έκκριση των γοναδοτροπινών, η αύξηση του στήθους στην αυξημένη έκκριση οιστραδιόλης, ενώ η τρίχωση του εφηβαίου στην έκκριση ανδρογόνων από τα επινεφρίδια και τις γονάδες.

Παράγοντες που επηρεάζουν την εμφάνιση της εφηβείας

Κύριοι

Γενετικοί

Φυσιολογικά χρωμοσώματα

Φυσιολογική ανάπτυξη γονάδων

Φυσιολογική λειτουργία ορμονικών αξόνων

Δευτερεύοντες

Χρόνια νόσος

Κριτικό βάρος – σύσταση σώματος

Περιβαλλοντικοί

- Διατροφή

- Κλίμα\

- Υγεία

- Stress

Σωματικές μεταβολές στην εφηβεία

(α) Ανάπτυξη σε ύψος

Από τα δύο του χρόνια το κορίτσι ψηλώνει γύρω στους πέντε πόντους ετησίως έως την έναρξη της εφηβείας. Η φυσιολογική εφηβεία χαρακτηρίζεται από επιτάχυνση του ρυθμού της αύξησης (growth spurt). Η καμπύλη ανάπτυξης ύψους καταδεικνύει επιτάχυνση της ανάπτυξης σε ύψος που διαρκεί περίπου 3 χρόνια. Κατά την εφηβεία η ταχύτητα αύξησης είναι ραγδαία και ξεπερνά τα δέκα (10) εκατοστά κατά έτος.

Η επιτάχυνση του ρυθμού αύξησης συμβαίνει κατά το στάδιο 2–3 διόγκωσης του μαζικού αδένα. Σε ποσοστό 25% τα κορίτσια παρουσιάζουν μέγιστο ρυθμό αύξησης του ύψους στο στάδιο 2, 50% στο στάδιο 3 και 25% στο στάδιο 4 της εφηβείας. Το ολικό ύψος που κερδίζει ένα κορίτσι από την έναρξη της εφηβείας μέχρι το τελευταίο στάδιο είναι περίπου 25 εκατοστά. Προς το τέλος της εφηβείας παρατηρείται μείωση της ταχύτητας ανάπτυξης ώσπου το κορίτσι να αποκτήσει το τελικό ανάστημά του, περίπου ένα με τρία χρόνια μετά την πρώτη εμμηνορρυσία της.

(β) Μεταβολές στη σύσταση/διαμόρφωση του σώματος.

Με την εμφάνιση της εφηβείας εμφανίζονται επίσης μεταβολές στη σύσταση του σώματος. Τα οστά του κοριτσιού μεγαλώνουν αλλά όχι όλα με τον ίδιο ρυθμό.. Για παράδειγμα, τα οστά στους βραχίονες, τις γάμπες και τα άκρα των ποδιών αναπτύσσονται γρηγορότερα από εκείνα της σπονδυλικής στήλης, ενώ τα πυελικά οστά αποκτούν ένα χαρακτηριστικά φαρδύ σχήμα. Η πύελος της γυναίκας είναι πλατύτερη από του άνδρα για να φιλοξενεί το έμβρυο και, έτσι, το ένα μηριαίο οστό βρίσκεται σε αρκετή απόσταση από το άλλο. Αυτό σημαίνει πως οι περισσότερες γυναίκες έχουν, ως ένα βαθμό, στραβά πόδια. Οι μηροί παίρνουν απότομη κλίση προς τα μέσα, ώστε τα γόνατα να πλησιάζουν το κέντρο βάρους.

Η μέση και οι μηροί φαρδαίνουν σε σχέση με τους ώμους. Το καθιστό ανάστημα αυξάνει σε σχέση με το όρθιο με αποτέλεσμα μέχρι το τέλος της εφηβείας τα κορίτσια να έχουν βραχύτερα κάτω άκρα από τα αγόρια του ιδίου ύψους. Η οστική πυκνότητα αυξάνει στο μέγιστο κατά την εφηβεία όπως και η συγκέντρωση ασβεστίου.

(γ) Μυς και λίπος

Ο ρυθμός αύξησης της μυϊκής μάζας κορυφώνεται στην εμμηναρχή και μετά ελαττώνεται σταδιακά. Τέλος η λιπώδης μάζα αυξάνεται κατά τη διάρκεια της εφηβείας και το ολικό λίπος στα κορίτσια φθάνει να είναι διπλάσιο από το ολικό λίπος των αγοριών.

Οταν το κορίτσι γίνεται εννέα έως δέκα χρόνων, παρατηρείται αύξηση λίπους στους μαστούς, τους γοφούς, τους μηρούς και τους γλουτούς. Αργότερα, από τα 15 έως τα 17 του χρόνια, θα προστεθεί και άλλο λίπος στις ίδιες περιοχές. Ενώ όμως οι γοφοί θα στρογγυλέψουν και θα φαρδύνουν, η μέση θα λεπτύνει και θα διαγράφεται αισθητά. Στην περίοδο αυτή, ορισμένες κοπέλες αποκτούν στην επιδερμίδα τους μοβ ή άσπρες γραμμές. Αυτό συμβαίνει όταν το δέρμα τους τεντώνεται υπερβολικά και βίαια από τη ραγδαία ανάπτυξη.

Η κοπέλα αποκτά το τελικό ανάστημά της περίπου ένα με τρία χρόνια μετά την πρώτη εμμηνορρυσία της. Κάποτε όμως αυτό ολοκληρώνεται στη ηλικία των 16 ετών.

Τρίχωση

(α) Τρίχωση εφηβαίου

Στο ⅓ των κοριτσιών η εμφάνιση της τρίχωσης του εφηβαίου είναι το πρώτο σημείο έναρξης της ήβης, συνήθως όμως εμφανίζεται εντός 6–12 μηνών από τη διόγκωση των μαστών. Οι πρώτες τρίχες εμφανίζονται στα μεγάλα χείλη και στη συνέχεια επεκτείνονται στο εφήβαιο. Η εμφάνιση των τριχών του εφηβαίου οφείλεται στα ανδρογόνα των επινεφριδίων και της ωοθήκης.

H τρίχωση στα γεννητικά όργανα εμφανίζεται συνήθως στην ηλικία των 11 ή 12 χρόνων, μόλις αρχίσει η ανάπτυξη των μαστών. Το τρίχωμα είναι μακρύ, χοντρό και σγουρό. Παρουσιάζεται πρώτα στο αιδοίο και σταδιακά καλύπτει το εφήβαιο και τα κολπικά χείλη, σχηματίζοντας ένα ανάποδο τρίγωνο. Σε ορισμένες γυναίκες αναπτύσσεται έως τον ομφαλό και προς τους μηρούς. Η τρίχωση διαφέρει από γυναίκα σε γυναίκα: σε άλλες είναι πυκνή και σε άλλες αραιή. Οι τρίχες δεν έχουν απαραίτητα ίδιο χρώμα με τα μαλλιά.

Για λόγους περιγραφικούς χρησιμοποιούμε τη σταδιοποίηση της τρίχωσης του εφηβαίου κατά Tanner η οποία φαίνεται στο παρακάτω πίνακα. Το χρονικό διάστημα μεταξύ 2ου και 5ου σταδίου είναι 3 χρόνια.

Στάδια ανάπτυξης της τρίχωσης του εφηβαίου κατά Tanner

Στάδιο 1

Προεφηβικό: έλλειψη τριχών, υπάρχει μόνο χνούδι

Στάδιο 2

Αραιά ανάπτυξη μακριών τρίχων στο εφήβειο και τα χείλη

Στάδιο 3

Τραχεία, σκοτεινού χρώματος, αραιά τρίχωση, επεκτεινόμενη προς τα πάνω και στη μέση γραμμή του εφηβαίου.

Στάδιο 4

Οι τρίχες έχουν τα χαρακτηριστικά των τριχών των ενηλίκων, καλύπτουν όμως μικρότερη περιοχή, μη επεκετινόμενη στην έσω επιφάνεια των μηρών.

Στάδιο 5

Οι τρίχες καλύπτουν το εφήβαιο σε σχήμα αναστραμμένου τριγώνου και δυνατό να επεκταθούν στην έσω επιφάνεια των μηρών και στη μέση γραμμή.

(β) Τρίχωση μασχάλης

Οι μασχάλες αποκτούν τρίχωμα δύο χρόνια σχεδόν μετά την εμφάνισή του στο εφήβαιο. Η εμφάνιση της τριχών στη μασχάλη οφείλεται στα επινεφριακά ανδρογόνα. Συνήθως η τρίχωση της μασχάλης αρχίζει σε μέση ηλικία 12½ ετών και ολοκληρώνεται σε 15 μήνες. Διακρίνουμε τρία στάδια ανάπτυξης

Στάδιο 1: Έλλειψη τρίχωσης

Στάδιο 2: Μικρή τρίχωση

Στάδιο 3: Τρίχωση ενηλίκου

(γ) Αποκρινείς αδένες

Οι αποκρινείς αδένες της μασχάλης και του αιδοίου αρχίζουν να λειτουργούν με την εμφάνιση των τριχών στις παραπάνω περιοχές.

Ημερομηνία 13/03/2007

(α) Τρίχωση εφηβαίου

Στο ⅓ των κοριτσιών η εμφάνιση της τρίχωσης του εφηβαίου είναι το πρώτο σημείο έναρξης της ήβης, συνήθως όμως εμφανίζεται εντός 6–12 μηνών από τη διόγκωση των μαστών. Οι πρώτες τρίχες εμφανίζονται στα μεγάλα χείλη και στη συνέχεια επεκτείνονται στο εφήβαιο. Η εμφάνιση των τριχών του εφηβαίου οφείλεται στα ανδρογόνα των επινεφριδίων και της ωοθήκης.

H τρίχωση στα γεννητικά όργανα εμφανίζεται συνήθως στην ηλικία των 11 ή 12 χρόνων, μόλις αρχίσει η ανάπτυξη των μαστών. Το τρίχωμα είναι μακρύ, χοντρό και σγουρό. Παρουσιάζεται πρώτα στο αιδοίο και σταδιακά καλύπτει το εφήβαιο και τα κολπικά χείλη, σχηματίζοντας ένα ανάποδο τρίγωνο. Σε ορισμένες γυναίκες αναπτύσσεται έως τον ομφαλό και προς τους μηρούς. Η τρίχωση διαφέρει από γυναίκα σε γυναίκα: σε άλλες είναι πυκνή και σε άλλες αραιή. Οι τρίχες δεν έχουν απαραίτητα ίδιο χρώμα με τα μαλλιά.

Για λόγους περιγραφικούς χρησιμοποιούμε τη σταδιοποίηση της τρίχωσης του εφηβαίου κατά Tanner η οποία φαίνεται στο παρακάτω πίνακα. Το χρονικό διάστημα μεταξύ 2ου και 5ου σταδίου είναι 3 χρόνια.

Εμμηναρχή

Εμμηναρχή ονομάζεται η έναρξη περιόδου (έμμηνος ρύση) στο κορίτσι. Η εμμηναρχή αποτελεί τον τελευταίο σταθμό στην εξέλιξη της εφηβείας στα κορίτσια και εμφανίζεται όταν η διόγκωση του μαζικού αδένα φθάσει τουλάχιστον στο στάδιο 4 κατά Tanner

Η διάρκεια του φυσιολογικού κύκλου είναι 28 μέρες με διακυμάνσεις από 22–36 μέρες. Τόσο η διάρκεια του κύκλου όσο και η ποιότητα και η διάρκεια της εμμηνορρυσίας εμφανίζουν μεγάλες διακυμάνσεις. Τα πρώτα δύο χρόνια το 55–90% των κύκλων είναι ανωορρηκτικοί, ενώ στην ηλικία των 21 ετών το 60–80% των κύκλων είναι ωορρηκτικοί, δηλαδή γόνιμοι.

Στην εμφάνιση της εμμηναρχής συμβάλλουν γενετικοί και περιβαλλοντικοί παράγοντες. Η ηλικία εμφάνισης της εμμήνου ρύσεως είναι συνήθως όμοια στη μητέρα και στην κόρη. Οι συνηθέστεροι εξωγενείς παράγοντες που επηρεάζουν την εμμηναρχή είναι το βάρος και το ποσό λίπους του σώματος, η μυϊκή άσκηση, καθώς και κοινωνικοοικονομικοί παράγοντες. Κορίτσια με μέτρια παχυσαρκία εμφανίζουν νωρίτερα εμμηναρχή, ενώ σε βαριά παχυσαρκία η εμμηναρχή καθυστερεί. Επίσης σε υποθρεψία όπως στη νευρογενή ανορεξία, η εμμηναρχή καθυστερεί. Στη έντονη μυϊκή άσκηση, ιδίως αν συνοδεύεται από απίσχνανση, παρατηρείται καθυστέρηση της εμμηναρχής.

Μαστός (Μαστικός αδένας)

Στα ⅔ των κοριτσιών η διόγκωση του στήθους (θηλαρχή) αποτελεί το πρώτο σημείο έναρξης της εφηβείας και συμβαίνει μεταξύ 8–13 χρόνων, με μέση τιμή τα 11 χρόνια. Μερικές φορές η διόγκωση του στήθους είναι ετερόπλευρη και ακολουθεί αργότερα, μετά έξι (6) μήνες, η διόγκωση και του άλλου μαστού. Έκδηλη ασυμμετρία είναι σπάνια και μπορεί να οφείλεται σε προηγούμενο τραυματισμό του μαζικού αδένα ή σε μειωμένη ευαισθησία στα οιστρογόνα. Η ανάπτυξη του στήθους είναι αποτέλεσμα των οιστρογόνων των ωοθηκών, το μέγεθος όμως και το σχήμα καθορίζονται από κληρονομικούς, τροφικούς και άλλους παράγοντες. Το συνολικό χρονικό διάστημα μεταξύ 2ου και 5ου σταδίου είναι κατά μέσο όρο 4 χρόνια. Για λόγους περιγραφικούς και κλινικούς χρησιμοποιούμε τη σταδιοποίηση της ανάπτυξης του στήθους κατά Turner η οποία φαίνεται παρακάτω.

Στάδια ανάπτυξης του στήθους κατά Tanner

Στάδιο 1

Προεφηβικό: προεξέχει μόνο η θηλή

Στάδιο 2

Μπουμπούκιασμα του στήθους: μικρή διόγκωση θηλής και στήθους και μικρή αύξηση της διαμέτρου της θηλαίας άλω

Στάδιο 3

Μεγαλύτερη αύξηση στήθους και θηλαίας άλω σε σχέση με στάδιο 2, χωρίς να ξεχωρίζουν μεταξύ τους κατά υην πλαγία όψη

Στάδιο 4

Η θηλή και η άλως σχηματίζουν ένα δεύτερο έπαρμα επικαθήμενο του στήθους

Στάδιο 5

Ώριμο στάδιο: η διόγκωση της θηλής και της άλω έχει υποχωρήσει και το στήθος έχει το ομαλό περίγραμμα του στήθους ενήλικης γυναίκας.

Οι μαστοί είναι σύμβολο θηλυκότητας και βάζουν τη σφραγίδα τους στην εικόνα του σώματος. Αν και ο κύριος προορισμός τους είναι ο θηλασμός, έχουν αναδειχθεί σε πηγή ερωτισμού και γοητείας, σε καθοριστικό παράγοντα των τάσεων της μόδας και σε μέτρο ομορφιάς. Οι μαστοί ή μαστικοί αδένες είναι τροποποιημένοι ιδρωτοποιοί αδένες και το μέγεθος, το σχήμα και η εμφάνισή τους αλλάζουν όχι μόνο από γυναίκα σε γυναίκα αλλά και στα διαφορετικά στάδια της ζωής κάθε γυναίκας, όπως, για παράδειγμα, οι περίοδοι της εμμηνορρυσίας, της εγκυμοσύνης και του θηλασμού. Πολύ συχνά ο ένας μαστός είναι μεγαλύτερος από τον άλλο. Στο μέσο του μαστού υπάρχει ένα "δαχτυλίδι", η θηλαία άλως, στο κέντρο της οποίας βρίσκεται η θηλή (ρόγα). Οι αποχρώσεις της θηλής και της θηλαίας άλω ποικίλλουν από ανοιχτό ροζ έως πολύ σκούρο καφέ.

Κάποτε, μπορεί να παρουσιασθούν σε μια γυναίκα περισσότεροι από δύο μαστοί ή περισσότερες από δύο θηλές, κατά μήκος της γραμμής του γάλακτος, όπως ονομάζεται η νοητή γραμμή. Αυτό βέβαια συμβαίνει σπάνια και είναι ανωμαλία της διάπλασης, η οποία μπορεί να διορθωθεί χειρουργικά.

Ποσοστό 50% των φυσιολογικών κοριτσιών συμπληρώνουν όλα τα στάδια της εφηβείας σε διάστημα 2–3 χρόνων, και το 97% σε διάστημα 5 χρόνων από την έναρξη της εφηβείας. Η έναρξη της ήβης με διόγκωση του μαζικού αδένα (μπουμπούκιασμα) μπορεί να παρουσιαστεί από την ηλικία των 8 ετών.

Εκτός από όλες αυτές τις φυσιολογικές μεταβολές στο σώμα των κοριτσιών παρουσιάζονται μεταβολές και στη ψυχοσύνθεση των εφήβων που επίσης οφείλονται στις ορμονικές αλλαγές που συμβαίνουν κατά την εφηβεία. Είναι σημαντικό αυτές οι μεταβολές να αναγνωρίζονται και να κατανοούνται από τους ίδιους τους εφήβους αλλά και από τους γονείς τους και γενικότερα όλους τους ενήλικες του περιβάλλοντος στο οποίο βρίσκονται οι έφηβοι.

Μερόπη Τούμπα, Παιδίατρος,

Share this post


Link to post
Share on other sites

Δημιουργήστε λογαριασμό ή συνδεθείτε

Πρέπει να είστε μέλος για να έχετε την δυνατότητα να σχολιάσετε

Δημιουργήστε λογαριασμό

Εγγραφείτε γρήγορα, εύκολα, και δωρεάν.

Δημιουργία νέου λογαριασμού

Συνδεθείτε

Έχετε ήδη λογαριασμό?

Συνδεθείτε τώρα


Σχετικα με το shopforum.gr

Shopforum.gr: Η πρώτη κοινότητα καταναλωτών για ανταλλαγή χρήσιμων πληροφοριών όσον αφορά τις αγορές καθώς, και την αξιολόγηση των προϊόντων / υπηρεσιών που έχουν αγοράσει ήδη τα μέλη της.

Ακολουθήστε μας

Facebook

Τελευταία tweets

Διαφήμιση

×